ԱԿԱԴԵՄԻԿՈՍ ՍԵՆ ԱՐԵՎՇԱՏՅԱՆԻ ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑԸ «ՊԱՏՄԱԲԱՆԱՍԻՐԱԿԱՆ ՀԱՆԴԵՍԻ» ԳԼԽԱՎՈՐ ԽՄԲԱԳԻՐ ՍԱՐԳԻՍ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ ՀԵՏ՝ ՆՐԱ ԾՆՆԴՅԱՆ 85 ԵՎ ԳԻՏԱՄԱՆԿԱՎԱՐԺԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ 60-ԱՄՅԱԿՆԵՐԻ ԱՌԻԹՈՎ

ՍԵՆ ԱՐԵՎՇԱՏՅԱՆ.– Նախ` այսպիսի մի հարց. Ձեր մանկության և պատանեկության օրերին եղել են արդյո՞ք այնպիսի իրողություններ, որոնք ճշգրտելու կարիք ունեն:

ՍԱՐԳԻՍ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ.– Երևակայեցեք, այո՛: Նախ` ծննդյանս օրվա մասին: Ծնվել եմ Ամասիայի շրջանի Ղազանչի գյուղում, 1928 թ. սեպտեմբեր ամսին. ծննդյանս օրը գյուղխորհրդի տված վկայականում նշված էր սեպտեմբերի 22-ը, և այդ օրն է մինչև այժմ նշվում իմ բոլոր փաստաթղթերում: Բայց հայրս, մայրս, տատս համաձայն չէին այդ օրվա հետ և պնդում էին, որ ես ծնվել եմ «Կալի Խաչի» կիրակին (մեզանում այդպես էր կոչվում Խաչվերացի կիրակին, որը, ըստ եկեղեցական տոնացույցի, ընկնում էր սեպտեմբերի երկրորդ կիրակին և այդպես էլ կոչվում` «Կալի Խաչ», այսինքն` աշնանը` կալ ու կութի ժամանակ կատարվող Սուրբ Խաչի տոնը): Միայն վերջերս առիթ ներկայացավ ճշտելու ծնողներիս պնդումների իրավացիությունը և եկեղեցական օրացույցով [1]* ճշտել 1928 թ. սեպտեմբերի կեսերին կատարվող Խաչվերացի տոնի կատարման օրը, որը նշված ամսի 16-ն է:

Առավել ուշագրավ է անվանադրությունս. երբ տատս տանում է մեր գյուղի եկեղեցին մկրտելու, մկրտող քահանան` Տեր Անտոնը, ով տատիս ազգականն էր, հարցնում է տատիս, թե ինչ անուն դնենք երեխային: Տատս պատասխանում է, թե տանը կրտսեր երեխաները առաջարկել են Սերյոժա կամ Սերոժ անունը: Քահանան առարկում է, թե` օտար անուն է, ավելի լավ չէ` Սերոբ, քո եղբոր որդու անունը, որը և՛ քրիստոնեական է, և՛ մյուս կողմից էլ ժողովրդական, ազգային հերոսի անուն է (նկատի է ունեցել, հավանաբար, Սերոբ Վարդանյանին կամ Սերոբ Փաշային), ես Սերոբ անունով կմկրտեմ, որը հնչմամբ շատ մոտ է Սերոժ անվանը, դուք ոնց կուզեք` այնպես անվանեք, ես ահա այս ծխամատյանում այդպես էլ գրում եմ` «Սերոբ Հարությունյան»: Ցավոք, հետագայում արխիվներում շատ փնտրել տվեցի այդ ծխամատյանը, այդպես էլ չհայտնաբերվեց, և իմ անունը մնաց նույն ձևով, ինչպես նշված է գյուղխորհրդի վկայականում «Սերյոժա Հարությունյան»: Սակայն հետագայում` 1940 թ., երբ դարձա Թբիլիսի քաղաքի հայկական 83-րդ միջնակարգ դպրոցի 5-րդ դասարանի աշակերտ, բարեբախտաբար, հայոց դպրոցներում շարունակվում էր պահպանվել հին Թիֆլիսի հայոց ազգային դպրոցներում կիրառվող օտար անուններ կրող աշակերտների անվանափոխության բարի ավանդույթը: Եվ մի օր դպրոցի տնօրինության կարգադրությամբ` անունս սկսվեց կոչվել Սարգիս, իսկ Ժորա, Ժորժ, Ժորժիկ անուններով դասընկերներս կոչվեցին հայկական «Գևորգ» անվամբ:

Մի փոքրիկ հուշ ևս` կապված իմ ուսումնական նախասիրությունների հետ: Երբ ես դեռ աշակերտ էի, մեր գյուղի դպրոցի 5-րդ դասարանում մեր ռուսաց լեզվի դասատու Մկրտչյանը, կարծեմ` ծագումով սերում էր Շիրակի կողմերից, կարճատեսի ակնոցներով բավական հետաքրքիր մի տղամարդ էր, խորհուրդ էր տալիս, եթե մեկ անգամ ընկնեք Լենինական քաղաք, և եթե ընդամենը մեկ օրվա ծախս ունենաք գրպանում, ավելի լավ է մեկ տոմսակ գնեք, գնաք թատրոն և տեսնեք, թե ինչպես է ներկայացվում Վարդան Աճեմյանի բեմադրություններից մեկը և հուզմունքով ասում էր` դա կլինի ձեր լավագույն օրը:

Ես Լենինական, իհարկե, չեղա, բայց երբ 1940 թ. տեղափոխվեցի Թբիլիսի, առաջին գործս եղավ տեղի հայկական դրամատիկական թատրոնը գնալ և ականատես դառնալ Գաբրիել Սունդուկյանի «Խաթաբալայի» բեմադրությանը, որն ինձ վրա թողեց կախարդական տպավորություն: Դպրոցից հետո ես պարբերաբար գնում էի թատրոն, ականատես դառնում տարբեր ներկայացումների բեմադրմանը և հասնում այն աստիճանի, որ յուրաքանչյուր բեմադրություն դիտում էի 15–20 անգամ ու գրեթե անգիր գիտեի այդ թատրերգությունները: Սերս թատրոնի նկատմամբ այնքան աճեց, որ սկսեցի կրքով նվիրվել կինոռեժիսուրային` հատկապես կինոսցենարիստիկայի ուսումնասիրությանը:

ՍԵՆ ԱՐԵՎՇԱՏՅԱՆ.– Դուք արևելագիտական կրթություն ունեք, զբաղվում եք հայագիտությամբ: Ո՞րքանով է նպաստում Ձեր ստացած իրանագիտական կրթությունը Ձեր գիտական զբաղմունքներին առհասարակ:

ՍԱՐԳԻՍ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ.– Այո, ես սովորել եմ Երևանի պետհամալսարանի արևելյան բաժնում` 1947–1952 թթ.: Իմ անվանի դասախոսներից են եղել Հրաչյա Աճառյանը, Գրիգոր Ղափանցյանը, Էդուարդ Աղայանը, նաև պարսկագետ` Վարդան Մելիքյանը:

Դուք լավ գիտեք, որ հայագիտությունը լայն առումով արևելագիտության մի մասնաճյուղն է կազմում և սկզբնական շրջանում արևելյան բաժինը նպատակ ուներ բանասիրության ֆակուլտետում հայ բանասերներին ծանոթացնել արևելագիտությանը և ընդլայնել նրանց գիտական մտահորիզոնը: Տարվելով պարսից լեզվի և գրականության հետազոտությամբ` 5-րդ ավարտական կուրսում որպես ավարտաճառի թեմա ընտրեցի «Պարսկերենի տարրերը Սայաթ-Նովայի հայերեն խաղերում» թեման, որը սիրով ընդունվեց և հաստատվեց ամբիոնի կողմից: Նշեմ, որ այդ ավարտաճառի միայն հավելվածը կազմում էր 500 ձեռագիր էջ և ընդգրկում էր պարսկերեն այն բոլոր բառերն ու դարձվածները, որոնք կիրառվել էին Սայաթ-Նովայի հայերեն խաղերում: Մի խոսքով` դա մի ամբողջական համաբարբառ էր:

Եվս մի քանի իրանագիտական աշխատություններ ունեմ տպագրված` նվիրված հայ-իրանական գրական-մշակութային աղերսներին և հայ-քրդական բանահյուսական առնչություններին: Իսկ ընդհանրապես իմ ստացած արևելագիտական մասնագիտությունը շատ է նպաստում հայոց բանահյուսական բնագրերի բարբառային ու ազգագրական հասկացությունները ճիշտ հասկանալու և բացահայտելու առումներով:

ՍԵՆ ԱՐԵՎՇԱՏՅԱՆ. – Այո, ենթադրելի է, փոքր-ինչ ընդարձակ ձևով ներկայացրեք հայ բանագիտության բնագավառում Ձեր տարիների ձեռք բերած գիտական արդյունքները:

ՍԱՐԳԻՍ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ. – Բարի, նախ սկսեմ այն բանից, որ 1956-ին, երբ ընդունվեցի Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի «Հայ բանահյուսություն» մասնագիտությամբ ասպիրանտուրան (գիտական ղեկավար` հետագայում ակադեմիկոս, Արամ Ղանալանյան), հետագա իմ ողջ գիտական գործունեությունը կապվեց հայ բանագիտական տարբեր խնդիրների հետազոտության հետ:

Իմ գիտական գործունեության երախայրիքը դարձավ «Հայ ժողովրդական հանելուկներ» թեկնածուական ատենախոսությունը, որը պաշտպանվեց 1959 թ., հրատարակվեց 1960 թ. իբրև մենագրություն, իսկ 1965-ին հրատարակվեց նույն խորագրով հայկական հանելուկների գիտական համահավաք բնագիրը` ընդարձակ ծանոթագրություններով, ներածությամբ, ցանկերով: Այս երկու գրքով հայ բանագիտության պատմության մեջ առաջին անգամ ամբողջական հետազոտության ենթարկվեց նշված բանահյուսական հնագույն ժանրը և հիմք դրվեց հայկական հանելուկների գիտական ուսմունքին: Հաջորդ նվաճումը հայ հմայական բանահյուսության ուսմունքն է` ստեղծված իմ «Անեծքի և օրհնանքի ժանրը հայ բանահյուսության մեջ» մենագրությամբ (1975 թ.), և «Հայ հմայական և ժողովրդական աղոթքներ» բնագրերի գիտական հրատարակությամբ (2006 թ.), որոնցով մեզանում հիմք է դրվում հայ հմայական բանահյուսության գիտական  ուսումնասիրությանը` հարուստ ծանոթագրություններով և գիտական մեկնաբանություններով: Հաջորդը հայ առասպելաբանությունն է, որտեղ հայոց հին առասպելները հետազոտվում են հայ հին ու նոր ժողովրդական հավատալիքների և տարբեր ծիսապաշտամունքային երևույթների հետ սերտորեն զուգակցված, որով, փաստորեն, ստեղծվում է հայ առասպելաբանության մի նոր ու թարմ ուղղություն` հայ բանագիտության մեջ: Հիշյալ խնդիրներին նվիրված հետազոտությունը հրատարակվել է Բեյրութում 2000 թ.` «Հայ առասպելաբանություն» խորագրով: Ինչպես նաև` «Հին հայոց հավատալիքները, պաշտամունքը, կրոնն ու դիցարանը» (2001 թ.) գրքույկում, Մոսկվայում հրատարակված «Мифы народов мира» (1980–82 թթ.) երկհատորյակում և §Мифологический словарь¦ (1990 թ.) հանրագիտարաններում զետեղված հոդվածները:

Հայ բանագիտության մյուս կարևոր բնագավառը, որ առնչվում է իմ գիտական գործունեության հետ, «Սասնա Ծռեր» հերոսավեպի այն նոր գրառումներն են, որ 1971–73 թթ. ընթացքում Հայաստանի 205 բնակավայրերից գրառել է իմ գլխավորած գիտական արշավախումբը (81 նոր տարբերակ), որոնց մի մասը Ս. Հարությունյանի և Ա. Սահակյանի աշխատակցությամբ հրատարակվել է «Սասնա Ծռեր», Գ (1979 թ.) և Դ (1999 թ.) հատորներով: Բացի «Սասնա Ծռերի» նոր տարբերակների հայտնաբերումից և հրատարակությունից, մի շարք ուսումնասիրություններ նվիրված են հայ ժողովրդական վեպի (էպոս) ծագմանը, և իմ գործուն աջակցությամբ (հատկապես առաջին երկու միջազգային գիտաժողովները) գումարվել են միջազգային գիտաժողովներ` նվիրված «Սասնա Ծռեր» հերոսավեպի միջազգային հետազոտման խնդիրներին:

Գիտակազմակերպական աշխատանքներիս հաջորդ բնագավառը, որտեղ ներդրվել են իմ եռանդն ու կարողությունները, ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի բանահյուսական արխիվի նորագույն մեթոդներով մշակումն է, որ կատարվեց բանագետների ողջ կոլեկտիվի կողմից՝ իմ ղեկավարությամբ: Արխիվի մշակումը կատարվում էր էլեկտրոնային հաշվիչ մեքենաների կիրառությամբ և մաթեմատիկական մեթոդներով:

ՍԵՆ ԱՐԵՎՇԱՏՅԱՆ.– Պարոն Հարությունյան, բացի բանագիտությունից, Դուք զբաղվել եք նաև հայագիտության պատմության խնդիրներով: Խնդրում եմ համառոտակի ներկայացնեք այդ բնագավառում կատարած Ձեր ձեռքբերումները:

ՍԱՐԳԻՍ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ.– Այո, դուք իրավացի եք, իմ գիտական գործունեության սկզբից իսկ ես զբաղվել եմ նաև անվանի հայագետների կյանքի ու գործունեության հետազոտությամբ: Այդ ուսումնասիրություններն ընթացել են երկու ճանապարհով. առանձին հայագետներին նվիրված մենագրական ակնարկներով կամ մենագրությամբ, և երկրորդը` նոր հայագիտության զարգացման տարբեր էտապների ամբողջական հետազոտությամբ: Մենագրական ակնարկների մի շարք է նվիրվել անվանի հայագետ Մանուկ Աբեղյանի, Ստ. Մալխասյանցի, Գար. Հովսեփյանի, Գ. Լևոնյանի, Գ. Սրվանձտյանցի, Կ. Մելիք-Օհանջանյանի, Ա. Ղանալանյանի, Պ. Հակոբյանի կյանքի և հայագիտական գործունեության հետազոտմանը, իսկ մեծագույն հայագետ Մ. Աբեղյանին, որը նոր հայագիտության պատմության մի ամբողջ դարաշրջան է ներկայացնում, նվիրվել է մի մեծածավալ մենագրություն «Մ. Աբեղյան. կյանքն ու գործը» (1970 թ.), որը եղել է նաև իմ դոկտորական ատենախոսությունը: Իսկ երկրորդ ուղին` «Հայագիտության զարգացումը 1870–1917 թթ.» աշխատությունը, որտեղ քննվում են հայագիտության տարբեր բնագավառների զարգացման հեռանկարները: Ինչ վերաբերում է հայ իրանական գրական-մշակութային կապերի պատմությանը, որ սերտորեն առնչվում է հայագիտության պատմությանը, ապա դրան նվիրվել են մի շարք հոդվածներ` տպագրված «Իրան նամե» հանդեսում` «Իրանական հոգևոր մշակույթի արտացոլումները հայ հին ավանդության մեջ» (1993, -1–4, 1994, -5–7) և հայ-քրդական գրական-բանահյուսական կապերի հետազոտությանը (“Iran and Caucasus”, I, Tehran, 1997):

ՍԵՆ ԱՐԵՎՇԱՏՅԱՆ.– Պարոն Հարությունյան, Ձեր գիտական արգասավոր գործունեությանը զուգահեռ Դուք տարիներ շարունակ զբաղվել եք նաև հայագիտական գիտելիքների զանգվածային քարոզչական աշխատանքով: Հիշում եմ, անցյալ դարի 70–80-ական թվականները, երբ Դուք վարում էիք հայկական հեռուստատեսությամբ հեռարձակվող «Հայագիտական հանդես» պարբերական հաղորդաշարը` մեծ նպաստ բերելով հայագիտական գիտելիքների տարածմանը ազգաբնակչության լայն խավերում:

ՍԱՐԳԻՍ ՀԱՐՈԹՅՈՒՆՅԱՆ.– Այո, լավ հիշեցիք: Երբ 1970-ական թվականներին լուսահոգի Ստեփան Պողոսյանը, լինելով Հայաստանի ռադիո-հեռուստատեսության պետական կոմիտեի նախագահ, կուսակցության Կենտկոմի բյուրոյում հայագիտական հաղորդաշար հիմնելու մասին առաջարկ արեց, ընդունվեց բուռն ծափողջույններով: Սա ի գիտություն այն վայ հայրենասերների, ովքեր կոչված էին խորհրդային օրերին ստեղծված ամեն դրական ձեռքբերում արժեզրկելու ու սևացնելու:

Այդ հաղորդաշարը հիմնադրվեց և մեծ դեր խաղաց ամբողջատիրական հասարակության լայն զանգվածներում ազգային-հայրենասիրական գաղափարներ տարածելու ու լուսաբանելու ուղղությամբ և ոչ միայն այդ: Իմ գիտական աշխատություններին զուգահեռ ես գրել եմ գրքերի ու գրքույկների մի շարք, որի նպատակն է եղել ժողովրդական լայն զանգվածներին հստակ ու մատչելի լեզվով մեր ազգային հոգևոր մշակույթի արմատները տեղ հասցնել և դրանով նպաստել ազգային-հայրենասիրական դաստիարակությանը:

ՍԵՆ ԱՐԵՎՇԱՏՅԱՆ.– Պարոն Հարությունյան, Ձեր 60-ամյա բեղմնավոր գիտամանկավարժական գործունեության վերջին տարիների աշխատաոճը ինչով է հատկանշվում, շարունակվում է արդյո՞ք սույն տեմպերամենտով ու գիտական լայն ընդգրկումներով ընթանալ, թե ենթարկվել է ինչ-որ փոփոխությունների:

ՍԱՐԳԻՍ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ.–Անշուշտ, փոխվել են որոշ բաներ`կապ-ված առաջացող տարիքի ու առողջության հետ, բայց մնացել եմ գիտության նախանձախնդիր, բնականաբար, հրաժարվել եմ բուհական նախկին եռանդուն գործունեությունից, բայց դրանով վերջ չեմ տվել մասնագիտական կադրեր պատրաստելու իմ ավանդական սովորույթին: Իմ գիտական ղեկավարությամբ են դաստիարակվել մեկ տասնյակից ավելի գիտության դոկտորներ ու թեկնածուներ: Այժմ նույնքան ասպիրանտներ ու հայցորդներ են իրենց մասնագիտական ուսումնասիրությունն ու խորհրդատվությունն առնում իմ ղեկավարությամբ: Միայն վերջին տարիներս իմ ղեկավարած կադրերից գիտության թեկնածուներ են դարձել հինգ ատենախոս, իսկ երեքի ատենախոսություններն արդեն պատարաստ են և պաշտպանելու են առաջիկայում: Տարիներ շարունակ լինելով Ազգային ակադեմիայի հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի հետազոտական գծով փոխտնօրեն, այժմ էլ ղեկավարում եմ այդ ինստիտուտի բանահյուսության տեսության և պատմության բաժինը: Ինչ վերաբերում է վերջին տարիներին կատարած գիտահետազոտական աշխատանքներին, ապա, անկեղծ ասած, դրանք անցել են բավական արդյունավետ: 2010 թ. լույս տեսավ իմ «Բանագիտական ակնարկներ» գիրքը, որն արդյունք էր հեղինակի` իմ, երկարատև դասախոսական աշխատանքի և անկախ իր ակնարկային բնույթից, փաստորեն, բանագիտության առարկայի տեսական ձեռնարկ է` նախատեսված բուհական դասախոսների, ասպիրանտների, մագիստրանտների և ուսանողների համար:

2012 թ. արտերկրում ռուսերեն և անգլերեն լեզուներով լույս են տեսել «Армяне» և “Ireland and Armenia. Studies in Language, History and Narrative” ժողովածուները (Մոսկվա և Վաշինգտոն), որտեղ տպագրվել են նաև իմ ուսումնասիրությունները` նվիրված հայ բանահյուսությանն ու առասպելաբանությանը և «Սասնա Ծռեր» հերոսավեպին:

Իսկ այս տարի հրատարակվել է «Կարս. Հայոց բանահյուսական մշակույթը» մեծածավալ աշխատությունը` կատարված հեղինակների կոլեկտիվի կողմից իմ ղեկավարությամբ, խմբագրությամբ և հեղինակցությամբ (այս աշխատանքով առաջին անգամ հայ բանահյուսության մեջ տպագիր և արխիվային աղբյուրներից հավաքվել ու հետազոտվել են հայոց այդ հնագույն քաղաքի ու մարզի բանահյուսական և ազգագրական հարուստ ժառանգությունը):

ՍԵՆ ԱՐԵՎՇԱՏՅԱՆ.– Պարոն Հարությունյան, իսկ ինչ կասեք մեր օրերի հայագիտական ամենահեղինակավոր պարբերականի՝ «Պատմաբանասիրական հանդեսի» վերջին տասնամյակի աշխատանքների մասին, որի գլխավոր խմբագիրն եք հանդիսանում:

ՍԱՐԳԻՍ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ.– Ձեր հարցը միանգամայն իրավացի է, քանզի դուք եղել եք այդ «Հանդեսի» առաջին պատասխանատու քարտուղարը և ինձ հետ «Հանդեսի» 50-ամյակի առիթով վարել եք հարցազրույց: Այստեղ, ի դեպ, տեղին է նշել, որ այդ հոբելյանական տարում «Հանդեսի» խմբագրությունն իրականացրեց 1983–2007 թթ. մատենագիտության կազմումը: Սա շարունակությունն էր 1958-ից 1983 թ. մատենագիտության, որը, սակայն, ունի մի քանի նորույթներ: Ի տարբերություն նախորդի` սույն մատենագիտությունը կազմվել է եռալեզու` հայերեն, ռուսերեն և անգլերեն, նախորդ երկլեզվյա մատենագիտության փոխարեն և, ելնելով գիտության զարգացման արդի պայմաններից, ավելացվել ու ներմուծվել են որոշ մասնագիտությունների անուններ, դիցուք, մշակութաբանություն, ձեռագրագիտություն, բնագրագիտություն, եկեղեցական գրականություն, կրոնի և եկեղեցու պատմություն, որն իր ծավալով գերազանցում է նախորդին: Եվ միևնույն ժամանակ դուք հանդիսանում եք «Հանդեսի» խմբագրության ամենահնագույն կազմի անդամներից, և ինձ միանգամայն հասկանալի է ձեր տված հարցի գիտական շահագրգռվածությունը: Նախորդ հարցազրույցի ժամանակ` խոսելով «Պատմաբանասիրական հանդեսի» անցած 50-ամյա կյանքի արդյունքների մասին, նշեցի այն կարևոր ձեռքբերումները, որ «Հանդեսն» ունեցել էր այդ տարիների ընթացքում, այժմ միայն պիտի ավելացնեմ, որ, անկախ մեր օրերում այդ պարբերականի անցած դժվարություններից, «Հանդեսն» հիմնականում պահպանել է նախորդ խմբագիրներից ժառանգած իր բարի և ուսանելի ավանդները` դրան ավելացրած հայագիտության առջև մեր օրերում ծառացած խնդիրների իրագործումը: «Հանդեսը» վերջին տասնամյակում զրկվեց Գյուլբենկյան հաստատության կողմից տրվող ֆինանսական հովանավորությունից, որը, անշուշտ, ծանր անդրադարձավ «Հանդեսի» խմբագրության վրա, սակայն ի պատիվ «Հանդեսի» խմբագրական անձնակազմի թափած ջանքերի` ինչ-որ չափով կարողացավ հաղթահարել նման խոչուխութերը և կարողացավ կյանքի նոր պայմաններին համախոս առաջ տանել իր աշխատանքները: Իհարկե, «Հանդեսի» ապրած ներկա ժամանակաշրջանը շատ է տարբեր անցյալից, բայց, այդուհանդերձ, խմբագրությունն ամեն կերպ ջանում է պահպանել անցյալի բարի ավանդությունները` միաժամանակ զարկ տալով հայագիտության արդիական խնդիրների նոր ու նորոգ լուսաբանմանը: Փոխվել են գիտության նկատմամբ դասական պահանջմունքները, բայց, այսուհանդերձ, խմբագրությունն ամեն կերպ ջանում է իրագործել «Հանդեսի» բարի ու հեռահար նպատակները և այն դարձնել ներկայիս հայագիտության զարգացմանը համահունչ և օրինակելի:

ՍԵՆ ԱՐԵՎՇԱՏՅԱՆ.– Շնորհակալ եմ, պարոն գլխավոր խմբագիր, Ձեր այս հարցազրույց-պատասխաններից, և միաժամանակ իմ ու մեր խմբագրական խորհրդի կողմից շնորհավորում եմ Ձեր ծննդյան 85 և գիտամանկավարժական 60-ամյա հոբելյանները և, առաջին հերթին, ցանկանում եմ մաղթել քաջառողջություն, արևշատություն ու գիտական նոր հեռանկարների նվաճման անկեղծ ցանկություն:

Заметки

[←1]

* http://time.is/hy/ calendar, http://hy.wikipedia.org/ 1928 թվական, նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի՝ սկսվում է կիրակի օրվանից: Սա մեր թվարկության 1928 թվականն է, 28-րդ տարին XX դարի: