ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

ՀՈԴՎԱԾՆԵՐ, ՀԱՂՈՐԴՈՒՄՆԵՐ

I

Հարություն Մարության – Հայ իրականության մեջ Առաջին համաշխարհային պատերազմի հիշողության պատկերագրական ընկալման հարցի

շուրջ (ռուս.) ……………………………………………………………………………………………..3

Համլետ Հարությունյան – Շուշին արցախյան գոյապայքարում (1918–1920 թթ.) …….22

Կլիմենտ Հարությունյան – Խորհրդային Միության կրկնակի հերոս Նելսոն Ստեփանյան (ծննդյան 100-ամյակի առթիվ) ………………………………………………44

Հայկ Մարտիրոսյան – ‹‹Հայաստանի օգնության գերմանական միության›› հիմնումը

և նրա առաջին քայլերը Մեզրեում (1897–1908 թթ.) …………………………………….54

Ֆելիքս Մովսիսյան – Մխիթարյանները նապոլեոնյան Ֆրանսիայի դեմ

իսպանական ժողովրդի ազգային-ազատագրական պայքարի մասին ………….64

II

Ռաֆիկ Նահապետյան – Ազգագրական տեղեկություններ Փավստոս Բուզանդի ‹‹Հայոց պատմություն›› երկում ………………………………………………………………….85

Գրիգորի Այվազյան – ‹‹Ադրբեջանցի›› տերմինի, Ադրբեջանի բնիկ ժողովուրդների ճակատագրի և ժամանակակից ադրբեջանցիների իրական նախնիների

մասին (ռուս.) ………………………………………………………………………………………..104

Լյուբա Կիրակոսյան – Վանքասարի եկեղեցու ճարտարապետությունը և ադրբեջանական ‹‹վերականգնումը›› ……………………………………………………….120

Աստղիկ Բաբաջանյան, Դիաննա Միրիջանյան – Թեղենյաց վանքի խեցեղենը ……..134

Հռիփսիմե Ասատրյան, Նարինե Շամամյան – Հմայական պարն իբրև չարքերի հալածման միջոց …………………………………………………………………………………..151

Գարեգին Թումանյան – Հնագույն հայկական մշակույթի նորահայտ հուշարձան Ագարակում (նախնական հաղորդում) ……………………………………………………..159

ՔՆՆԱՐԿՈՒՄՆԵՐ

Մելադա Աղաբեկյան – Հայ-ուրարտական ստուգաբանական դիտարկումներ ………170

ՀՐԱՊԱՐԱԿՈՒՄՆԵՐ

Սուսաննա Հովհաննիսյան – Հայ հայրենակցական միությունների կենտրոնական խորհրդի դիմումը (ռուս.) ………………………………………………………………………..178

Աելիտա Դոլուխանյան – Սեն-Մարտենի ‹‹Հիշատակարաններ Հայաստանի պատմության և աշխարհագրության›› երկի երկու նախաբանները ……………..186

Անուշավան Զաքարյան – Մանուկ Աբեղյանը հայ-վրացական հարաբերու-

թյունների մասին …………………………………………………………………………………..197

ԳՐԱԽՈՍՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Հակոբ Հարությունյան – Պ. Հովհաննիսյան. Մովսես Խորենացի: Մատենա-

գիտություն ……………………………………………………………………………………………218

Հարություն Մարության – Հայկական ազգային խորհրդանշաններ. զինանշան-

ներ, դրոշներ, պարգևներ ……………………………………………………………………….221

Արաքս Փաշայան – Թամարա Վարդանյան. Ադրբեջանցիներ. մի չավարտված էթնոնախագծի պատմություն (պատմաազգագրական ակնարկ) (ռուս.) ……..226

ՄԵՐ ՀՈԲԵԼՅԱՐՆԵՐԸ

Կառլեն Միրումյան – Ակադեմիկոս Սեն Արևշատյանը և հայոց փիլիսոփայության պատմության ձևավորումը (ծննդյան 85-ամյակի առթիվ) …………………………..229

Անուշավան Զաքարյան – Վաստակաշատ գրականագետը (Ալմաստ Զաքարյանի ծննդյան 90-ամյակի առթիվ) …………………………………………………………………..234

ՄԵՐ ԵՐԱԽՏԱՎՈՐՆԵՐԸ

Գաղթուհի Հանանյան – Էդուարդ Բագրատի Աղայան (1913–1991) ………………………238

Ռուբեն Սաֆրաստյան – Երվանդ Սարգսյան (ծննդյան 100-ամյակի առթիվ) ………….241

ԳԻՏԱԿԱՆ ԿՅԱՆՔ

Հասմիկ Հարությունյան, Վալերի Փիլոյան – Հանրապետական գիտաժողով`

նվիրված պրոֆեսոր Գուրգեն Խաչատրյանի ծննդյան 60-ամյակին …………….245

Լրատու

Բաբկեն Հարությունյան …………………………………………………………………………………..251

СОДЕРЖАНИЕ

СТАТЬИ, СООБЩЕНИЯ

I

Aрутюн Марутян – К вопросу об иконографическом восприятии памяти Первой мировой войны в армянской действительности (на русском языке) …………………………………………………………………………………………………………..3

Гамлет Арутюнян – Шуши в арцахской борьбе за выживание

(1918–1920 гг.) …………………………………………………………………………………………..22

Климент Арутюнян – Дважды Герой Советского Союза Нельсон Степанян

(к 100-летию со дня рождения) …………………………………………………………………44

Айк Мартиросян – Основание «Немецкого союза помощи армянам» и его первые шаги в Мезре (1897–1908 гг.) ……………………………………………………..54

Феликс Мовсисян – Мхитаристы о национально-освободительной борьбе испанского народа против наполеоновской Франции …………………………….64

II

Рафик Нагапетян – Этнографические сведения в «Истории Армении» Павстоса Бузанда ………………………………………………………………………………………85

Григорий Айвазян – О термине «азербайджанцы», судьбах коренного населения Азербайджана и подлинных предках современных азербайджанцев (на русском языке) ………………………………………………………104

Люба Киракосян – Архитектура церкви Ванкасар и ее азербайджанская «реконструкция» ……………………………………………………………………………………..120

Астхик Бабаджанян, Дианна Мириджанян – Керамика монастыря

Тегеняц …………………………………………………………………………………………………….134

Рипсиме Асатрян, Нарине Шамамян – Магический танец как способ

изгнания злых духов ……………………………………………………………………………….151

Гарегин Туманян – Нововыявленный памятник древнейшей армянской культуры в Агараке (предварительное сообщение) ……………………………….159

ОБСУЖДЕНИЯ

Мелада Агабекян – Заметки по армяно-урартской этимологии …………………….170

ПУБЛИКАЦИИ

Сусанна Ованесян – Обращение Центрального Совета Армянских Земляческих Союзов (на русском языке) ………………………………………………178

Аэлита Долуханян – Два предисловия сочинения Сен-Мартена «Памятные записи по истории и географии Армении» ……………………………………………186

Анушаван Закарян – Манук Абегян об армяно-грузинских отношениях ……197

РЕЦЕНЗИИ

Акоп Арутюнян – П. Оганесян. Мовсес Хоренаци. Библиография ……………….218

Арутюн Марутян – Армянские национальные символы: гербы, флаги,

награды …………………………………………………………………………………………………….221

Аракс Пашаян – Тамара Варданян. Азербайджанцы: история одного незавершенного этнопроекта (историко-этнологический очерк)

(на русском языке) ………………………………………………………………………………….226

НАШИ ЮБИЛЯРЫ

Карлен Мирумян – Академик Сен Аревшатян и формирование истории армянской философии (к 85-летию со дня рождения) ………………………….229

Анушаван Закарян – Заслуженный литературовед (к 90-летию со дня рождения Алмаст Закарян) …………………………………………………………………….234

НАШИ ЗАСЛУЖЕННЫЕ ДЕЯТЕЛИ

Гахтуи Хананян – Эдуард Багратович Агаян (1913–1991) ……………………………..238

Рубен Сафрастян – Ерванд Саркисян (к 100-летию со дня рождения) ………….241

НАУЧНАЯ ЖИЗНЬ

Асмик Арутюнян, Валерий Пилоян – Республиканская конференция, посвященная 60-летию профессора Гургена Хачатряна ……………………….245

ХРОНИКА

Бабкен Арутюнян ……………………………………………………………………………………………..251

CONTENTS

ARTICLES , REPORTS

I

Harutyun Marutyan – On the Question of the Iconographic Perception of World War I

Memory in the Armenian Reality (in Russian) ……………………………………………3

Hamlet Harutyunyan – Shushi in the Struggle for Existence of Artsakh (1918–1920) ………..22

Kliment Harutyunyan – Twice Hero of the Soviet Union Nelson Stepanyan (to the 100th

birth anniversary) …………………………………………………………………………44

Hayk Martirosyan – The Foundation  of “The German Union for Armenian Aid” and its

First Steps in Mezre (1897–1908) ………………………………………………………..54

Felix Movsisyan – The Mekhitarists on National-Liberation Struggle of the Spanish Against

the Napoleonian France …………………………………………………………………..64

II

Rafik Nahapetyan – Ethnographic Information in Pavstos Buzand’s  “ The History

of Armenia” ………………………………………………………………………………85

Grigori Ayvazyan –  On the Term “Azerbaijanian”, the Fate of Native Population of Azer-

baijan and the Real Ancestors of Contemporary Azerbaijanians (in Russian) …………104

Lyuba Kirakosyan – The Architecture of Vankasar Church and its  Azerbaijanian “Reconstruction” ………………………………………………………………………..120

Astghik Babajanyan, Dianna Mirijanyan – The Ceramics of Teghenyats Monastery ………134

Hripsime Asatryan, Narine Shamamyan –Magic Dance as a Means of Keeping Devils

Away ……………………………………………………………………………………151

Garegin Tumanyan – Newly Revealed Monument of Ancient Armenian Culture in Agarak (preliminary report) ……………………………………………………………………..159

DISCUSSIONS

Melada Aghabekyan – Observations on Armenian-Urartian Etymology ……………………..170

PUBLICATIONS

Susanna Hovhannissyan – Appeal of the Central  Council of Armenian Clannish Unions

(in Russian) ………………………………………………………………………………178

Aelita Dolukhanyan – Two Prefaces of Saint-Martin’s “ Mémoires historiques et géogra-

phiques sur l’Arménie” …………………………………………………………………186

Anushavan Zakaryan – Manuk Abeghyan on Armenian-Georgian Relations ……………….197

BOOK REVIEWS

Hakob Harutyunyan – P. Hovhannissyan. Movses Khorenatsi. Bibliography ……………….218

Harutyun Marutyan – Armenian National Symbols: Emblems, Flags, Rewards …………….221

Arax Pashayan – Tamara Vardanyan. The Azerbaijanians: History of an Unfinished  Ethno- project (historical-ethnological review) (in Russian) ……………………………………226

OUR JUBILEES

Karlen Mirumyan – Academician Sen Arevshatyan and the Formation of the History of Armenian Philosophy (to the 85th birth anniversary) …………………………………..229

Anushavan Zakaryan – Distinguished Literary Critic  (to Almast Zakaryan’s 90th birth anniversary) ……………………………………………………………………………..234

OUR HONOURED SCHOLARS

Gaghtuhi Hananyan – Edward Bagrat Aghayan (1913–1991) ………………………………..238

Ruben Safrastyan – Yervand Sargsyan (to the 100th birth anniversary) ………………………241

SCIENTIFIC LIFE

Hasmik Harutyunyan, Valery Piloyan –Republican  Conference  Dedicated to Professor Gurgen Khachatryan’s 60th birth anniversary ………………………………………….245

NEWS

Babken Harutyunyan …………………………………………………………………………251