ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

ՀՈԴՎԱԾՆԵՐ – ՀԱՂՈՐԴՈՒՄՆԵՐ

I

Վահագն Գրիգորյան – Մայր տաճարի հնագույն երեք քանդակների  թվագրման խնդիրը …………………………………………3

Հրանտ Աբրահամյան – 1918–1920 թթ. արցախահայության համագումարների ժողովրդավարությունը ……………………………….21

Ավետիս Հարությունյան – Վասպուրականի նահանգային ինքնավար կոմիսարու-

թյան (երկրորդ կառավարության) գործունեությունը ……………………………..37

Կարեն Խաչատրյան – Ռազմապաշտպանական արդյունաբերության ձևավորման նախադրյալները Խորհրդային Հայաստանում (1920–1930-ական

թվականներ) …………53

Էսթեր Խեմչյան – Տավուշի բանասացության պատմությունից …………66

II

Աննա Արևշատյան – Գրիգոր Մագիստրոսի երաժշտական ժառանգությունը ………78

Գագիկ Գ. Սարգսյան, Հուսիկ Մելքոնյան – Վիմագրագիտական էսքիզներ – 2 ……94

Համլետ Դավթյան – Կրկին Հյուսիսային Գուգարքի տեղանունների հարցի շուրջ …120

Վազգեն Համբարձումյան – Հայերենի և միլերենի ծագումնային առնչությունների հարցը ………………………………………………………………………………….127

Լուսինե Հայրիյան – Ավետիք Իսահակյան հեքիաթագիրը …………………….147

Անահիտ Յահյամասիհի (Թեհրան) – Կոմիտասի մշակած ժողովրդական մի երգի արձագանքը իրանական բանագիտության մեջ …………………………………156

Հասմիկ Գալստյան – Ուրվական-գոռնափշտիկների հավատալիքը և պատկերացումները ………………………….162

Նարինե Շամամյան – Հինայադրման արարողության խորհուրդը հայոց

հարսանեկան ծիսակարգում ……………………………….169

ՔՆՆԱՐԿՈՒՄՆԵՐ

Էմմա Պետրոսյան – Սրբազան ժայռեր Սիփան և Սիպիլ (Իշպիլե) (ռուս.) ……………179

Սամվել Լ. Գրիգորյան (Մոսկվա) – Սմբատ Գունդստաբլի Տարեգրքի թագադրու-

թյան ցանկ. իշխանն Սիմանակլային` Սիրուհի (ռուս.) ………………………….198

ԳՐԱԽՈՍՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Կամո Ալեքսանյան – Յուրիկ Մուրադյան. Քաղաքակրթությունների աշխարհագրություն …………..211

Անուշավան Զաքարյան – Հայ-ուկրաինական, հունգարական և մոլդովական հարաբերությունների պատմությունից (հոդվածների և նյութերի

ժողովածու) (ռուս.) ……………………………..213

Համո Սուքիասյան – Հայության պայքարը ԼՂԻՄ-ը Խորհրդային Հայաստանի հետ միավորելու համար: Փաստաթղթերի և նյութերի ժողովածու ………………….217

Հասմիկ Փիլիպոսյան – Արարատ Աղասյան. Սիմվոլիզմը և Մարտիրոս Սարյանի ստեղծագործությունը ……………………………………………………………….220

Գուրգեն Կարապետյան – Անուշավան Զաքարյան. Սերգեյ Գորոդեցկու Թիֆլիսի □Բանաստեղծների համքարությունը□ և □Ակմե□ ժողովածուն (ռուս.) ………..226

Արմեն Կարապետյան –  Հ. Մ. Հարությունյան. Նոր Բայազետի գավառը 1914–

1920 թթ. ………………………………….229

Հենզել Մանուչարյան – Ալեքսանդր Սաֆարյան. Զիյա Գյոքալփը և □Թյուրքականության հիմունքները□ ……………………..233

ՄԵՐ ՀՈԲԵԼՅԱՐՆԵՐԸ

Աշոտ Մելքոնյան, Պավել Չոբանյան – Ակադեմիկոս Վլադիմիր Բախշիի Բարխուդարյան (ծննդյան 85 և գիտամանկավարժական գործունեության

65-ամյակի առթիվ) ………………………………………..236

Ռոբերտ Թոխմախյան – Արտեմ Սարգսյան (ծննդյան 70ամյակի առթիվ) ………..240

ՄԵՐ ԵՐԱԽՏԱՎՈՐՆԵՐԸ

Աելիտա Դոլուխանյան – Անվանի գրականագետը (Եղիշե Պետրոսյանի ծննդյան

100-ամյակի առթիվ) …………………………………244

ԳԻՏԱԿԱՆ ԿՅԱՆՔ

Արմեն Պետրոսյան – □Հայկական էպոսը և համաշխարհային էպիկական ժառանգությունը□ չորրորդ միջազգային գիտաժողովը ………………………..248

Արտակ Մաղալյան, Համո Սուքիասյան – ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտի երիտասարդ գիտաշխատողների XXXIII գիտական նստաշրջանը

(նվիրված ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս Վ. Բ. Բարխուդարյանի 85-ամյակին) ……….250

Մարգարիտա Քամալյան – Երիտասարդ արվեստաբանների գիտական յոթերորդ նստաշրջանը` նվիրված Տիգրան Չուխաճյանի ծննդյան 175-ամյակին ……..255

Ռոման Հովսեփյան, Սաթենիկ Մկրտչյան, Համլետ Մելքումյան – ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի երիտասարդ գիտնականների 13-րդ միջազգային գիտաժողովը ……………………………………………261

Աննա Ասատրյան – Տիգրան Չուխաճյանի կամերային ստեղծագործության վերածնունդը ……………………………264

СОДЕРЖАНИЕ

СТАТЬИ – СООБЩЕНИЯ

I

Ваагн Григорян – Вопрос датировки трех древнейших скульптур Кафедрального собора ……………………………..3

Грант Абраамян – Демократия съездов арцахских армян в 1918–1920 гг. …….21

Аветис Арутюнян – Деятельность областного автономного комиссариата (второго правительства) Васпуракана ………………………………………………………37

Карен Хачатрян – Предпосылки формирования военно-оборонной промышленности в Советской Армении (1920–1930-е годы) …………53

Эстер Хемчян – Из истории сказителей Тавуша …………………66

II

Анна Аревшатян – Музыкальное наследие Григора Магистроса ……………….78

Гагик Г. Саргсян, Усик Мелконян – Эпиграфические эскизы – 2 ………………94

Гамлет Давтян – Еще раз к вопросу о топонимике Северного Гугарка……..120

Вазген Амбарцумян – Вопрос о генетических взаимоотношениях армянского и милийского языков ………………………………………127

Лусине Айриян – Аветик Исаакян – сказочник ……………………………………………147

Анаит  Яямасии (Тегеран) – Отклик одной народной песни, обработанной Комитасом, в иранской фольклористике ……………………………………………….156

Асмик Галстян – Верования и представления о призраках–горнапштиках …162

Нарине Шамамян – Символика обряда наложения хны в свадебном цикле армян ……………………………….169

ОБСУЖДЕНИЯ

Эмма Петросян – Скальные святилища Сипан и Сипил (Ишпиле)

(на русском Ÿязыке) ……………………………………………….179

Самвел Л. Григорян (Москва) – Коронационный список Летописи Смбата Гундстабля: Сируи, владетель Симанаклы (на русском языке)………….198

РЕЦЕНЗИИ

Камо Алексанян – Юрик Мурадян. География цивилизаций ………………………..211

Анушаван Закарян – Из истории армяно-украинских, венгерских и молдавских отношений (сборник статей и материалов) (на русском языке) ………………………………213

Амо Сукиасян – Борьба армянства за присоединение НКАО к Советской Армении. Сборник документов и материалов ……………………………………….217

Асмик Пилипосян – Арарат Агасян. Символизм и творчество Мартироса Сарьяна ………………………………………………………220

Гурген Карапетян – Анушаван Закарян. Тифлисский «Цех поэтов» Сергея Городецкого и сборник «Акмэ» (на русском языке) ……………………………..226

Армен Карапетян – Г. М. Арутюнян. Ново-Баязетский уезд в 1914–1920 гг. ………………………..229

Гензель Манучарян – Александр Сафарян. Зия Г¸кальп и «Основы

тюркизма» ……………………………………….233

НАШИ ЮБИЛЯРЫ

Ашот Мелконян, Павел Чобанян – Академик Владимир Бахшиевич

Бархударян (к 85-летию со дня рождения и 65-летию научно-педагогической деятельности) …………………………………………….236

Роберт Тохмахян – Артем Саргсян (к 70-летию со дня рождения) ……………240

НАШИ ЗАСЛУЖЕННЫЕ ДЕЯТЕЛИ

Аэлита Долуханян – Выдающийся литературовед (к 100-летию со дня рождения Егише Петросяна) ………………………………………….244

НАУЧНАЯ ЖИЗНЬ

Армен Петросян – Четвертая международная научная конференция «Армянский эпос и мировое эпическое наследие» ……………………………….248

Артак Магалян, Амо Сукиасян – XXXIII научная сессия молодых научных сотрудников Института истории НАН РА (посвященная 85-летию академика НАН РА В. Б. Бархударяна) …………………………………………………..250

Маргарита Камалян – Седьмая научная сессия молодых искусствоведов, посвященная 175-летию со дня рождения Тиграна Чухаджяна ………255

Роман Овсепян, Сатеник Мкртчян, Гамлет Мелкумян – 13-я международ-

ная конференция молодых ученых Института археологии и этно-

графии НАН РА ………………………………………………………261

Анна Асатрян – Возрождение камерного творчества Тиграна Чухаджяна ……264

CONTENTS

ARTICLES – REPORTS

I

Vahagn Grigoryan – The Problem of  Dating the Three Earliest Reliefs of the Echmiadzin Cathedral ……………………………………………………….3

Hrant Abrahamyan – Democracy of the Congresses of the Artsakh Armenians

in 1918–1920 ……………………………………………………….21

Avetis Harutyunyan – The Activities   of Vaspurakan Provincial Autonomous Commissariat (the second government) ……………………………………..37

Karen Khachatryan – Preconditions for the Formation  of the Military-Defence Industry

in Soviet Armenia (the 1920s–1930s) ………………………53

Esther Khemchyan – From the History of  Tavush Narrators ……………………………………………..66

II

Anna Arevshatyan – The Musical Heritage of Grigor Magistros …………………………………………78

Gagik G. Sargsyan, Husik Melkonyan – Epigraphic Notes – 2 ………………………………………….94

Hamlet Davtyan – Once  More on the Issue of Toponymy of Northern Gugark …………………..120

Vazgen Hambartzumyan – The Question on the Genealogical Relations of Armenian and Milyan Languages ………………………………………………………………………………………………127

Lusine Hayriyan – Avetik Isahakyan as a Tale-Writer ……………………………………………………..147

Anahit Yahyamasihi (Tehran) – The Response of  a Folk Song Composed by Komitas

in Iranian Folklore ……………………………………………………………………………………………..156

Hasmik Galstyan – Belief and Notions of Ghost –Gornapshtiks ………………………………………..162

Narine Shamamyan – Symbolics of Henna Ritual in the Wedding Cycle of Armenians ……….169

DISCUSSIONS

Emma Petrossyan –  The Sacral Rocks Sipan and Sipil (Ishpile) (in Russian) …………………….179

Samvel L. Grigoryan (Moscow) – The Coronation List of the Chronicle Attributed to Smbat

the Constable. Siruhi, Prince of Simanakla (in Russian) ………………………………………….198

BOOK REVIEWS

Kamo Alexanyan – Yurik Muradyan. Geography of  Civilizations …………………………………….211

Anushavan Zakaryan – From the History of Armenian-Ukrainian, Hungarian and

Moldovan Relations ( collection of articles and materials) (in Russian) …………………….213

Hamo Sukiassyan – The Struggle of the Armenians for Joining NKAR to Soviet Armenia. Collection of Documents and Materials …………………………………………………………………217

Hasmik Philipossyan – Ararat Aghassyan. Symbolism and Martiros Saryan’s Creative

Work …………………………………………………………………………………………………………………220

Gurgen Karapetyan – Anushavan Zakaryan . Sergey Gorodetsky’s Tiflis “Artel of  Poets ”

and  the Collection “Akme” (in Russian) ……………………………………………………………….226

Armen Karapetyan – H. M. Harutyunyan. New-Bayazet District in 1914–1920 ………………..229

Henzel Manucharyan – Alexander Safaryan.  Ziya Gyokalp and  “Foundations

of Turkology” …………………………………………………………………………………………………….233

OUR JUBILEES

Ashot Melkonyan, Pavel Chobanyan – Academician Vladimir B. Barkhudaryan

(to the 85th birth anniversary and 65th scientific-pedagogical activity) ……………………..236

Robert Tokhmakhyan –Artem Sargsyan (to the 70th birth anniversary) …………………………….240

OUR HONOURED SCHOLARS

Aelita Dolukhanyan – Eminent Literary-Critic (to Yeghishe Petrossyan’s 100th birth anniversary) ……………………………………………………………………………………………………….244

SCIENTIFIC LIFE

Armen Petrossyan –  The Fourth International Scientific Conference “Armenian  Epos and World-Wide Epic Heritage” …………………………………………………………………………………248

Artak Maghalyan, Hamo Sukiassyan –The 33rd Scientific Session of Young Scientific Workers of the Institute of History NAS RA ( dedicated to the 85th anniversary of academician of NAS RA  V. B. Barkhudaryan) ………………………………………………………250

Margaret Kamalyan – The Seventh Scientific Session of Young  Art Critics on Tigran Chukhajyan’s 175th birth anniversary …………………………………………………………………..255

Roman Hovsepyan, Satenik Mkrtchyan, Hamlet Melkumyan  – The 13th  International Conference of Young Scientists of the Institute of Archaeology and Ethnography

of NAS RA ………………………………………………………………………………………………………..261

Anna Assatryan – The Revival of Tigran Chukhajyan’s Chamber Works …………………………..264