ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

ՀՈԴՎԱԾՆԵՐ, ՀԱՂՈՐԴՈՒՄՆԵՐ

I

Ժորես Խաչատրյան –  Մեծն Արտաշես Առաջինը հայոց պատմության էջերում …………3

Վահագն Գրիգորյան –  Ագաթանգեղոսի ‹‹Հայոց պատմությունը›› և Հայաստանի

վաղ միջնադարի ճարտարապետության ուսումնասիրության խնդիրները …….14

Գրիգոր Թանանյան – Մխիթար Գոշի իրավունքի փիլիսոփայությունը ……………………38

Անահիտ Մուրադյան – Հայ տպագրության 500-ամյակը ……………………………………….53

Թովմաս Պողոսյան – Ջիվանի (կենսագրական ակնարկ) ………………………………………67

Մերի Հովհաննիսյան – Բարբառային և ժողովրդախոսակցական բառերը Վահան Տերյանի խոսքարվեստում…………….80

II

Սուսաննա Հովհաննիսյան – Թումանյանի գրական բանավեճերի պատմությունից …89

Մյասնիկ Եսոյան – Հայ-քրդական հարաբերությունների լուսաբանումը սիրիական ‹‹Թակկադում›› թերթում (1910–1913 թթ.) …………………………..113

Անահիտ Հակոբյան – Խաչատուր Աբովյանի առնչությունները Հայաստան

այցելած եվրոպական գիտնականների հետ (1843–1848 թթ.) …………………….123

Անահիտ Աբրահամյան – ‹‹Վեցկի›› բառանվան շուրջ …………………………..133

Հրաչյա Ասմարյան – Ազատաբաղձ գարիբալդիականները հայ ժողովրդի

ճակատագրի մասին ………………………139

Արմինե Գագինյան – Հայերենի անորոշ դերբայի տիպաբանական փոփոխություն-

ները ռուսերենի ինֆինիտիվի համեմատությամբ …………………………..144

Թամար Հայրապետյան –  Ծիսական մրցության մշակույթը հայկական հրաշա-պատում հեքիաթներում …………………………………………………..155

Արմեն Պետրոսյան, Նվարդ Տիրացյան – Հայոց առաջին մայրաքաղաք Արմավիրը պաշտամունքային կենտրոն……………….169

Հարություն Խուդանյան – ‹‹Ալզի›› (Աղձնիք) տեղանվան ստուգաբանության

հարցերի շուրջ …………………..185

Սերգեյ Հարությունյան – Երազգավորսի 1977 թ. պեղումները …………………..192

ՔՆՆԱՐԿՈՒՄՆԵՐ

Ալբերտ Մուշեղյան – ‹‹Ագաթանգեղոսի պատմությունը››, ստեղծման հանգամանք-ները, գրության ժամանակը և հեղինակի հարցը ……………………………………….196

ՀՐԱՊԱՐԱԿՈՒՄՆԵՐ

Ռուբեն Սահակյան – Հաղթանակած Վանը (Ա-Դոյի անտիպ հուշերից) ………………….223

ԳՐԱԽՈՍՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Աշոտ Հայրունի – Հենրիկ Աբրահամյան. Խորհրդային և հետխորհրդային հասարակությունը 1945–2011 թթ. …………………………….243

Լևոն Մութաֆյան – Գ. Շախկյան. Թումանյանի ընտանեկան աշխարհը ………………..246

Անուշավան Զաքարյան –  Ռոբերտ Բաղդասարյան. Կարեն Միքայելյան: Ստեղծագործությունը և ներդրումը ռուս-հայ գրական-մշակութային փոխառնչությունների մեջ (ռուս.) …………………………248

Վլադիմիր Բեսոլով (Հյուսիսային Օսեթիա - Ալանիայի Հանրապետություն) – Թել-

ման Գևորգյան. Համամասնությունները հայ ճարտարապետության

մեջ (ռուս.) ………………………..252

Ալեսսանդրո Օրենգո (Իտալիա) – Դաւիթ Անյաղթ. Մեկնութիւն ի ‹‹Վերլուծականն›› Արիստոտէլի ………………………255

Սվետլանա Վարդանյան – Լուսինե Ղռեջյան. Երկվորյակների առասպելը և դրա տարբեր դրսևորումները հայ վիպական ավանդության համակարգում ……….257

Նվարդ Վարդանյան – Գայանե Շագոյան. ‹‹Յոթ օր, յոթ գիշեր››. հայոց հարսանիքի համապատկեր ……………………260

ՄԵՐ ՀՈԲԵԼՅԱՐՆԵՐԸ

Նորայր Ադալյան – Հայագիտության նվիրյալը (ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ Աելիտա Դոլուխանյանի ծննդյան 70-ամյակի առթիվ) ………………….264

ՄԵՐ ԵՐԱԽՏԱՎՈՐՆԵՐԸ

Գարեգին Թումանյան, Ռուբեն Վարդանյան – Մեծանուն գիտնականը և քաղա-

քացին (Գևորգ Տիրացյանի ծննդյան 85-ամյակի առթիվ) ……………………………269

ԼՐԱՏՈՒ

ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիան համալրվեց ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան

22 նոր անդամներով …………………………………274

ՀՀ ԳԱԱ տարեկան ընդհանուր ժողովը …………………….277

Հրանտ Քոչարյան – ՀՀ ԳԱԱ հայագիտության և հասարակական գիտությունների բաժանմունքի տարեկան ընդհանուր ժողովը ……………………………………278

Մերի Կիրակոսյան – Երիտասարդ հայ արվեստաբանների գիտական վեցերորդ նստաշրջանը …………………..282

ՆԱՄԱԿ ԽՄԲԱԳՐՈՒԹՅԱՆԸ

Ազատ Եղիազարյան – Մի քանի նկատառում ՊԲՀ-ի գլխավոր խմբագրի կար-

ծիքի առթիվ ………………………..286

СОДЕРЖАНИЕ

СТАТЬИ, СООБЩЕНИЯ

I

Жорес Хачатрян – Великий Арташес I на страницах армянской истории ……….3

Ваагн Григорян – «История Армении» Агафангела и вопросы исследования раннесредневековой архитектуры Армении …………….14

Григор Тананян – Философия права Мхитара Гоша ………………………..38

Анаит Мурадян – 500-летие армянского книгопечатания ……………………….53

Товмас Погосян – Дживани (биографический очерк) …………………………….67

Мери Оганнисян – Диалектные и народные слова в искусстве речи Ваана Теряна…………..80

II

Сусанна Ованесян – Из истории литературных дискуссий Туманяна …………….89

Мясник Есоян – Освещение армяно−курдских отношений сирийской

газетой «Таккадум» (1910–1913 гг.) ……………..113

Анаит Акопян – Взаимоотношения Хачатура Абовяна с посетившими

Армению европейскими учеными (1843–1848 гг.) ………………………………..123

Анаит Абрамян – К вопросу о наименовании «вецки» ………………………………….133

Грачья Асмарян – Свободолюбивые гарибальдийцы о судьбе армянского народа………….139

Армине Гагинян – Типологические изменения армянского инфинитива в сравнении с русским ………..144

Тамар Айрапетян – Культура ритуальных состязаний в армянских волшеб-

ных сказках ……………………………155

Армен Петросян, Нвард Тирацян – Первая столица Армении Армавир как культовый центр……………………169

Арутюн Худанян – К вопросам этимологии топонима «Алзи» (Алзник) ……….185

Сергей Арутюнян – Раскопки 1977 г. в Еразгаворсе ……………………………192

ОБСУЖДЕНИЯ

Альберт Мушегян – «История Агафангела»: обстоятельства создания,

время написания и вопрос о личности автора ………………………….196

ПУБЛИКАЦИИ

Рубен Саакян – Победивший Ван (из неопубликованных воспоминаний А-До) ……………………….223

РЕЦЕНЗИИ

Ашот Айруни – Генрик Абрамян. Советское и постсоветское общество.

1945–2011 гг. ……………………….243

Левон Мутафян – Г. Шахкян. Семейный мир Туманяна ………………………..246

Анушаван Закарян – Роберт Багдасарян. Карен Микаэлян. Творчество и

вклад в русско-армянские литературно-культурные взаимосвязи

(на русском языке) ………………………………..248

Владимир Бесолов (Республика Северная Осетия - Алания) – Тельман Геворкян. Пропорции в армянской архитектуре (на русском языке) ….252

Алессандро Оренго (Италия) – Давид Анахт. Толкование аналитики

Аристотеля …………………………………..255

Светлана Вартанян – Лусине Креджян. Легенда о близнецах и ее различ-

ные проявления в системе традиции армянской мифологии ……………….257

Нвард Вартанян – Гаяне Шагоян. «Семь дней, семь ночей» – панорама армянской свадьбы ……………………..260

НАШИ ЮБИЛЯРЫ

Норайр Адалян – Заслуженный деятель арменоведения (к 70-летию со дня рождения члена-корреспондента НАН РА Аэлиты Долуханян) ……………264

НАШИ ЗАСЛУЖЕННЫЕ ДЕЯТЕЛИ

Гарегин Туманян, Рубен Варданян – Видный ученый и гражданин

(к 85-летию со дня рождения Геворга Тирацяна) ………………………………….269

ХРОНИКА

Национальная академия наук РА пополнилась 22 новыми зарубежными членами НАН РА…………..274

Общее годичное собрание НАН РА …………………………………………………..277

Грант Кочарян – Общее годичное собрание Отделения арменоведения и общественных наук НАН РА ……………………….278

Мери Киракосян – Шестая научная сессия молодых армянских искусст-воведов…………………………282

ПИСЬМО В РЕДАКЦИЮ

Азат Егиазарян – Несколько соображений по поводу мнения главного редактора ИФЖ ……………….286

CONTENTS

ARTICLES, REPORTS

I

Zhores Khachatryan – Great Artashes the First in the Pages of Armenian History ……………..3

Vahagn Grigoryan – Agathangeghos’s “History of  Armenia” and Problems in the Study

of the Early Medieval Armenian Architecture ………………14

Grigor Tananyan – Law Philosophy of Mkhitar Gosh …………………38

Anahit Mouradyan – The 500th  Anniversary  of the Armenian  Book-Printing ………………53

Tovmas Poghossyan – Jivani (biographical sketch) …………………………………………….67

Meri Hovhannisyan – Dialectical and Popular Words in Vahan Teryan’s Speech Art …………80

II

Susanna Hovhannissyan – From the History of Toumanyan’s Literary Debates ………………89

Myasnik Yesoyan – The Elucidation of the  Relations between Armenians and Kurds

in Syrian Newspaper “Takkadum” (1910–1913) ……………………………………….113

Anahit Hakobyan – Khachatur Abovyan’s Interrelations with European Scholars Having

Visited Armenia (1843–1848) …………..123

Anahit Abrahamyan – To the Question of the Name  “Vetski” …………………133

Hrachya Asmaryan – Freedom-Loving Garibaldians  about the Fate of the Armenian

People ………………………139

Armine Gaginyan – The Typological Changes of the Armenian Infinitive in Comparison

with Russian Infinitive ……………………….144

Tamar Hayrapetyan – The Culture of Ritual Competitions in the Armenian Fairy Tales ……155

Armen Petrossyan, Nvard Tiratsyan –The First Capital of Armenia Armavir as a Cult

Center …………………………………………169

Harutyun Khudanyan – To the Questions of the Etymology of the Toponym “Alzi” (Aghdznik/Alznikh) …………………..185

Sergey Harutyunyan – The 1977 Excavations of Yerazgavorse ………………………192

DISCUSSIONS

Albert Musheghyan – “History of Agathangeghos”, Circumstances of Сreation, Time of

Writing and Question of the Personality of the Author ……………196

PUBLICATIONS

Ruben Sahakyan – The  Victorious Van (from A-Do’s unpublished memoirs) ………………223

BOOK REVIEWS

Ashot Hayruni –  Henrik  Abrahamyan. Soviet and Post-Soviet Society. 1945–2011 ………..243

Levon Mutafyan – G. Shakhkyan. The World of the Toumanyan Family …………………….246

Anushavan Zakaryan – Robert Baghdassaryan. Karen Mikayelyan. Creative Work and Contribution to Russian-Armenian Literary-Cultural Interrelations (in Russian) ………248

Vladimir Bessolov (Republic of North Ossetia - Alania) – Telman Gevorgian. The

Proportions in Armenian Architecture (in Russian) ……………………………….252

Alessandro Orengo (Italy) – David the Invincible, Commentary on Aristotle’s Prior

Analytics ………………………255

Svetlana Vardanyan – Lusine Ghrejyan. The Legend of Twins and Its Different Manifes-

tations in the System of Tradition of Armenian Mythology ……………………………257

Nvard Vardanyan – Gayane Shagoyan. “Seven Days, Seven Nights” – A Panorama of Armenian Wedding …………………..260

OUR JUBILEES

Norayr Adalyan –The Devotee to Armenology (to the 70th birth anniversary of the correspon-

ding-member of NAS RA Aelita Dolukhanyan) ………………..264

OUR HONOURED SCHOLARS

Garegin Toumanyan, Ruben Vardanyan – Prominent Scholar and Citizen (to Gevorg Tiratsyan’s 85th birth anniversary) …………………..269

NEWS

National Academy of Sciences RA is Replenished with 22 New Foreign Members

of NAS RA …………………………274

Annual General Assembly of NAS RA …………………………277

Hrant Kocharyan – Annual General Assembly of the Department of Armenology and Social Sciences of NAS RA ………………………..278

Mary Kirakossyan – The Sixth Scientific Session of Young Armenian Art Critics ………….282

A LETTER TO THE EDITORIAL STAFF

Azat Yeghiazaryan – Some Remarks Concerning the Opinion of the Editor-in-Chief

of HPJ …………………..286