ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

ՀՈԴՎԱԾՆԵՐ, ՀԱՂՈՐԴՈՒՄՆԵՐ

I

Արարատ Հակոբյան – 1921 թ. փետրվարյան իրադարձություններում <<կարմիրների>>

և ապստամբների զինուժի մասին հայ պատմագրության մեջ ………………………..3

Հարություն Մարության – Հայոց ցեղասպանության և հրեաների Հոլոքոստի հիշողության կառուցվածքային առանձնահատկությունները ………………………24

Ասյա Դարբինյան – Մերձավոր Արևելքի նպաստամատույց կոմիտեի մարդասիրա-

կան-քարոզչական քաղաքականության առանձնահատկությունները

(1915–1930 թթ.) ……………………………………………………………………………………..47

Հայկ Մելիք-Ադամյան –  Ռուսաստանցի երկրաբանների հետազոտությունները Արևմտյան Հայաստանում 1917 թ. ամռանը (ռուս.) …………………………………….60

Լուսինե Սահակյան – Կոմիտաս Վարդապետը և Ֆերենց Լիստը ……………………………73

Գուրգեն Խաչատրյան – Կոչականների ոճական արժեքը հայրեններում ………………..83

II

Ստեփան Ղարիբջանյան – Հայաստանի գիտահետազոտական առաջին ինստի-

տուտը (Էջմիածնի կուլտուր-պատմական ինստիտուտի հիմնադրման

90-ամյակի առթիվ) ………………………………………………………………………………….99

Ալվարդ Ղազիյան – Գնդապետ Մազմանյանը ժողովրդական երգերում ………………..105

Անուշավան Զաքարյան – Թիֆլիսի <<Բանաստեղծների համքարության>> գործունեությունը (ռուս.) ……………………………………………………………………….113

Գևորգ Չատինյան – Օսմանյան Թուրքիայի համայնքների կանոնադրությունների շուրջ ……………………………………………………………………………………………………131

Լուսինե Հայրիյան – Քաջ Նազարի կերպարի  թումանյանական մեկնաբա-

նությունը ……………………………………………………………………………………………..142

Ռուզան Սարգսյան – Թիֆլիսի հայ բարեգործները (XIX դ. երկրորդ կես) (ռուս.) ……149

Արմեն Հայրապետյան – Ալեքսանդրապոլի գավառը Արևմտյան Հայաստանի ժողովրդագրական գործընթացների համատեքստում (XIX դ. առաջին կես) …..162

Վանո Եղիազարյան – Զոքանչը որպես առասպելական վիշապ ………………………170

Վրեժ Վարդանյան –  Հովհաննես Թութունջին եկեղեցական և դիվանագետ (XVII դ. երկրորդ կես) …………………………………………………………………………181

Արսեն Հարությունյան – Նորահայտ արձանագրություն Ս. Հռիփսիմեի վանքից ……192

Սուրեն Հոբոսյան – Թեղուտի 2009–2010 թթ. հնագիտական պեղումների նախ-

նական արդյունքները ……………………………………………………………….199

Գարեգին Թումանյան – Բրոնզեդարյան դամբարանները մահվան պատկերացումներում և դրանց կառուցվածքի առանձնահատկությունները …………………212

ՔՆՆԱՐԿՈՒՄՆԵՐ

Հասմիկ Մարգարյան – Եվս մեկ անգամ Էրեբունու արծաթե եղջերագավաթների

ու աքեմենյան և վաղ հելլենիստական արվեստի որոշ խնդիրների

շուրջ (ռուս.) …………………………………………………………………………226

ՀՐԱՊԱՐԱԿՈՒՄՆԵՐ

Ռուբեն Գասպարյան – Արխիվային վավերագրեր Կիլիկիայում Ս. Դ. հնչակյան կուսակցության գործունեության մասին …………………………………………245

Ռուբեն Սահակյան – Փաստաթղթեր Յակով Զավրիևի անտիպ արխիվից ……………255

ԳՐԱԽՈՍՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Վիգեն Ղազարյան – Հ. Հովհաննիսյան. Հնագույն դրաման Հայաստանում.

ծագման հարցի շուրջ ……………………………………………………………….274

Վահան Բայբուրդյան – Գեղամ Պետրոսյան. Հայաստանի Հանրապետության հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ (1918–1920 թթ.) ……………………276

Էրլ Ռ. Անդերսոն (ԱՄՆ) – Ազատ Եղիազարյան. <<Սասնա ծռեր>> էպոսի պոետիկան ..279

ՊԲՀ-ի գլխավոր խմբագրի կարծիքը Էրլ Ռ. Անդերսոնի գրախոսության առթիվ …….285

Էդիկ Մինասյան – Է. Ա. Զոհրաբյան. Նախիջևանյան հիմնահարցը (1920–1921) ……287

Աղասի Թադևոսյան – Ռաֆիկ Նահապետյան. Աղձնիքահայերի մանկան ծննդի և խնամքի ավանդական սովորույթներն ու ծեսերը (պատմաազգագրական

ուսումնասիրություն) ………………………………………………………………..291

ՄԵՐ ՀՈԲԵԼՅԱՐՆԵՐԸ

Վիգեն Ղազարյան – Հենրիկ Հովհաննիսյան (ծննդյան 75-ամյակի առթիվ) …………293

ԼՐԱՏՈՒ

ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիայի ղեկավար կազմի ընտրությունները ….300

Հրաչ Միքայելի Բարթիկյան ………………………………………………………………..302

Պարույր Մամբրեի Մուրադյան  ……………………………………………………………305

Ծանր կորուստ (Ռաիսա Խաչատրյանի հիշատակին) …………………………………..308

Ասան Դերբոյան – Մաքսիմ Հուսեյնի Խամոյան …………………………………………310

СОДЕРЖАНИЕ

СТАТЬИ, СООБЩЕНИЯ

I

Арарат Акопян – О военных силах восставших и «красных» в февральских событиях 1921 г. в армянской историографии ………………………………………….3

Арутюн Марутян – Структурные особенности памяти геноцида армян и еврейского холокоста ………………………………………………………………………………..24

Ася Дарбинян – Особенности гуманитарно-пропагандистской политики Комитета помощи Ближнему Востоку (1915–1930 гг.) ……………………………47

Гайк Мелик-Адамян – Изыскания российских геологов в Западной Армении летом 1917 г. (на русском языке) ……………………………………………………………..60

Лусине Саакян – Комитас Вардапет и Ференц Лист ……………………………………….73

Гурген Хачатрян – Стилистическая роль обращений в айренах …………………….83

II

Степан Гарибджанян – Первый научно-исследовательский институт

Армении (к 90-летию основания Эчмиадзинского культурно-исторического института) …………………………………………………………………………99

Алвард Газиян – Полковник Мазманян в народных песнях ………………………….105

Анушаван Закарян – Деятельность тифлисского «Цеха поэтов» (на русском языке) ……………………………………………………………………………………………………….113

Геворк Чатинян – Об уставах общин в Османской Турции …………………………..131

Лусине Айриян – Туманяновская трактовка образа Кадж Назара ………………..142

Рузан Саргсян – Армяне–благотворители Тифлиса (вторая половина XIX в.) (на русском языке) ………………………………………………………………………………….149

Армен Айрапетян – Александропольский уезд в контексте демографических процессов в Западной Армении (первая половина XIX в.) ……………………162

Вано Егиазарян – Теща как мифический дракон ……………………………………………170

Вреж Варданян – Ованнес Тутунчи–церковный деятель и дипломат (вторая половина XVII в.) ……………………………………………………………………………………..181

Арсен Арутюнян – Новонайденная надпись из монастыря Св. Рипсимэ ………192

Сурен Обосян – Предварительные результаты археологических работ

в Техуте в  2009–2010 гг. ………………………………………………………………………..199

Гарегин Туманян – Погребения бронзового века в представлениях о смерти

и особенности их структуры …………………………………………………………………..212

ОБСУЖДЕНИЯ

Асмик Маркарян – Еще раз о серебряных ритонах из Эребуни и некоторых проблемах ахеменидского и раннеэллинистического искусства (на русском языке) ………………………………………………………………………………………..226

ПУБЛИКАЦИИ

Рубен Гаспарян – Архивные документы о деятельности с.-д. партии Гнчакян

в Киликии ………………………………………………………………………………………………..245

Рубен Саакян – Документы из неопубликованного архива Якова Завриева ..255

РЕЦЕНЗИИ

Виген Казарян – Г. Иоаннисян. Древнейшая драма в Армении: к вопросу о происхождении ………………………………………………………………………………………..274

Ваан Байбуртян – Гегам Петросян. Отношения Республики Армения

с Россией (1918–1920 гг.) ……………………………………………………………………….276

Эрл Р. Андерсон (США) – Азат Егиазарян. Поэтика эпоса «Сасна црер» ……..279

Мнение главного редактора ИФЖ о рецензии Эрл Р. Андерсона …………………285

Эдик Минасян – Э. А. Зограбян. Нахичеванская проблема (1920–1921) ……..287

Агаси Тадевосян – Рафик Нагапетян. Традиционные обычаи и обряды рождения и ухода за младенцем у ахдзникских армян (историко-этнографическое исследование) ……………………………………………………………..291

НАШИ ЮБИЛЯРЫ

Виген Казарян – Генрик Иоаннисян (к 75-летию со дня рождения) ……………..293

ХРОНИКА

Выборы руководящего состава Национальной Академии наук РА …………………300

Рач Микаелович Бартикян  ……………………………………………………………………………….302

Паруйр Мамбреевич Мурадян ………………………………………………………………………….305

Тяжелая утрата (памяти Раисы Хачатрян) ……………………………………………………….308

Асан Дербоян – Максим Гусейнович Хамоян ………………………………………………..310

CONTENTS

ARTICLES, REPORTS

I

Ararat Hakobyan – On Military Forces of Insurgents and “The Reds” during the February Events of 1921 in Armenian Historiography ……………………………………………………………..3

Harutyun Marutyan – Structural Peculiarities of Armenian Genocide and Jewish

Holocaust Memory ……………………………………………………………………………………………….24

Asya Darbinyan – Peculiarities of Publicity Campaigns of Near East Relief Committee

(1915–1930) ………………………………………………………………………………………………………..47

Hayk Melik-Adamyan – Studies of Russian Geologists in Western Armenia in the Summer

of 1917 (in Russian) ……………………………………………………………………………………………..60

Lusine Sahakyan – Komitas Vardapet and Ferents List ……………………………………………………..73

Gurgen Khachatryan – The Stylistic Value of Vocatives in Hayrens …………………………………..83

II

Stepan Gharibjanyan – The First Scientific-Research Institute of Armenia ( to the 90th anniversary of foundation of the Echmiadzin cultural-historical institute) ……………………99

Alvard Ghaziyan – Colonel Mazmanyan in Folk Songs ……………………………………………………105

Anushavan Zakaryan – The Activity of the Tiflis “Artel of Poets” (in Russian) ………………..113

Gevorg Chatinyan – On the Regulations of the Communities in the Ottoman Turkey ………….131

Lusine Hayriyan – Toumanyan’s Rendering of Kaj Nazar’s Image …………………………………..142

Ruzan Sargsyan – Armenian  Benefactors of Tiflis (the second half of the 19th  c.)

(in Russian) ………………………………………………………………………………………………………..149

Armen Hayrapetyan – The Province of Alexandropol in the Context of Western Armenian Demographic Processes (the first half of the 19th c.) ………………………………………………162

Vano Yeghiazaryan – Mother-in-Law as a Mythological Dragon ………………………………………170

Vrezh Vardanyan – Hovhannes Tutunji – a Clergyman and Diplomat (the second half of the 17th c.) ………………………………………………………………………………………………………………181

Arsen Harutyunyan – Newly-Found Inscription from St. Hripsime Monastery …………………..192

Suren Hobossyan  – Preliminary Results of Archaeological Excavations in  Teghut in

2009–2010 …………………………………………………………………………………………………………199

Garegin Toumanyan – Bronze Age Tombs in the Concepts of Death and the Peculiarities of Their Structure ……………………………………………………………………………………………………212

DISCUSSIONS

Hasmik Margaryan – Once More on the Erebuni Silver Rhyta and Certain Problems of the Achaemenid and Early Hellenistic Art (in Russian) ………………………………………………..226

PUBLICATIONS

Ruben Gasparyan – Archival Documents on the Activities of S.-D. Hnchak Party in Cilicia ..245

Ruben Sahakyan – Documents from Yakov Zavriyev’s Unpublished Archives …………………..255

BOOK REVIEWS

Vigen Ghazaryan –  H. Hovhannissyan. Ancient Drama in Armenia: to the Question of the Origin ……………………………………………………………………………………………………………….274

Vahan Bayburdyan –  Gegham  Petrossyan.   Relations of the Republic of Armenia with

Russia (1918–1920) …………………………………………………………………………………………….276

Erl R. Anderson (USA) – Azat Yeghiazaryan . Daredevils of Sasun: Poetics of an Epic ………279

The Opinion of the Editor-in-Chief of HPJ on Erl R. Anderson’s Review …………………………….285

Edik Minassyan – E . A. Zohrabyan . The Nakhijevan Problem (1920–1921) ……………………..287

Aghassi Tadevossyan – Rafik Nahapetyan. Customs and Rituals of Children’s Care in the

Daily Life of Aghdznik Armenians (historical-ethnographical investigation) …………….291

OUR JUBILEES

Vigen Ghazaryan – Henrik Hovhannissyan (to the 75th birth anniversary) …………………………293

NEWS

Elections of  the Leading Staff  of  the National Academy of Sciences of RA ………………………300

Hrach M. Bartikyan ………………………………………………………………………………………………………302

Paruyr M. Muradyan …………………………………………………………………………………………………….305

Heavy Loss (in memory of Raisa Khachatryan) ………………………………………………………………..308

Asan Derboyan – Maxim H. Khamoyan ………………………………………………………………………..310