ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

ՀՈԴՎԱԾՆԵՐ, ՀԱՂՈՐԴՈՒՄՆԵՐ

I

Յուրի Շուքուրյան, Յուրի Չիլինգարյան – Ականավոր գիտնականը և քաղաքացին (ակադեմիկոս Ռադիկ Մարտիրոսյանի ծննդյան 75-ամյակի առթիվ) ………3

Աելիտա Դոլուխանյան – Մեծանուն պատմաբան, բյուզանդագետ և հայագետ Նիկողայոս Ադոնցը (ծննդյան 140-ամյակի առթիվ) ………………………………..7

Ասատուր Փաշայան – Վիեննայի Մխիթարյանները գիտության և մշակույթի ջահակիրներ (միաբանության 200-ամյակի առթիվ) ………………………………22

Ռուբեն Սահակյան – Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին տարոնահայությանը օգնության կազմակերպումը (1916–1917 թթ.) …………..36

Բենիամին Մաիլյան – Վրաստանի Հայոց ազգային խորհրդի գործունեության պատմությունից (1918 թ. օգոստոս – 1921 թ. փետրվար) ……………………….61

Սուսաննա Հովհաննիսյան – Էջեր Թումանյանի հրապարակախոսական գործունեությունից (բանաստեղծը ընտրապայքարի և բանակռիվների

կիզակետում) …………………………………………..83

Արծվի Հունանյան – Թատերգակ Լևոն Շանթը XIX դ. – XX դարասկզբի հայ դրամատուրգիայի համապատկերում …………………………………………….103

II

Սվետլանա Վարդանյան – Թիֆլիսահայ բանագիտական մտքի պատմությունից ….119

Լուսինե Հայրիյան – Հայկական ժողովրդական հեքիաթի գրական մշակման պատմությունից ………………………………………………………………………134

Արմեն Վիրաբյան – XVII դ. Երևանի խաների գործունեությունը Զաքարիա Սարկա-

վագ Քանաքեռցու ‹‹Պատմագրութեան›› մեջ …………………………………….143

Մարիամ Մարգարյան, Մարի Զաքարյան – Հավատը մարդասիրության ակունք`

ըստ Գրիգոր Նարեկացու ‹‹Մատեան ողբերգութեան›› ………………………….157

Մհեր Խաչատրյան – Արաբական փոխառություններով կազմված բայերի ձևաիմաստային արտահայտությունները հայրեններում և կաֆաներում …………176

Իրինա Դրամբյան – Թորոս Ռոսլին. կյանքն ու արվեստը ………………………………187

Էսթեր Խեմչյան – Սկսվածքային և միջնամասային կայուն բանաձևերը Տավուշի հեքիաթներում ……………………………………………………………..206

Ռուբեն Վարդանյան – ‹‹Արքայից արքա›› տիտղոսի համար պայքարը Հռոմի

մ. թ. ա. I դարի արևելյան քաղաքականության համատեքստում (ըստ դրամագիտական, վիմագրական և պատմողական աղբյուրների) (ռուս.) …..230

Գայանե Քոչարյան – Հայաստանի գյուղատնտեսությունը մ. թ. ա. III–I դդ. …………253

Ռուսլան Ցականյան – Ասսուրա-բաբելոնյան հակամարտությունը և Նաբոպալա-

սարի հյուսիսային արշավանքները …………………………………….261

Սուսաննա Մելիքյան – Տոնածիսական համակարգի առանձնահատկությունները Բանանցի էթնոմշակութային համատեքստում …………………………………..274

ՔՆՆԱՐԿՈՒՄՆԵՐ

Ժորես Խաչատրյան – Հին Հայաստանի սյունազարդ դահլիճների հարցի շուրջ …..289

ՀՐԱՊԱՐԱԿՈՒՄՆԵՐ

Ալվարդ Ղազիյան – Զեկույց ԱՄՆ-ում հայկական հասարակական կազմակերպությունների գործունեության մասին (1945–1947 թթ.) (ռուս.) ……………………302

Վանիկ Վիրաբյան – Հայկական հետախուզության փաստաթղթերը Թուրքիայում ռազմաքաղաքական իրադարձությունների մասին

(1919 թ. օգոստոս-նոյեմբեր) (ռուս.) ………………………………………………309

Նաիրա Խաչատրյան – Քրիստափոր Քուշնարյովի և Մարտիրոս Սարյանի նամակագրությունը (ռուս.) ………………………………………………………………..322

ԳՐԱԽՈՍՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Անուշավան Զաքարյան – Արգամ Այվազյան. Նախիջևանի վիմագրական ժառան-

գությունը. հ. Դ, Երնջակ գավառ, հ. Ե, Նախճավան, Շարուր գավառներ,

հ. Զ, Ճահուկ - Շահապոնք գավառ ………………………………………………..328

Մհեր Կարապետյան – Ա. Ռ. Հովհաննիսյան. Անտիպ աշխատություններ …………332

Անուշ Տեր-Մինասյան – Մուրադ Հասրաթյան. Հայկական վաղքրիստոնեական ճարտարապետությունը …………………………………………………………….334

Աստղիկ Իսրայելյան – Արմենուհի Ստեփանյան. XX դարի հայրենադարձությունը հայոց ինքնության համակարգում …………………………………………………337

ՄԵՐ ՀՈԲԵԼՅԱՐՆԵՐԸ

Ռոբերտ Ջիջյան (Իսրայել) – Ակնհայտն` անհավատալի (ակադեմիկոս Գեորգ

Աբելի Բրուտյանի 85-ամյա հոբելյանը) …………………………………………..340

Էդիկ Մինասյան, Արտաշես Շահնազարյան, Պետրոս Հովհաննիսյան – Անվանի հայագետը (ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ Բաբկեն Հարությունյանի ծննդյան

70-ամյակի առթիվ) …………………………………………………………………..347

Քնարիկ Ավագյան – Պատմագիտության նվիրյալը (ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ

Աշոտ Մելքոնյանի ծննդյան 50-ամյակի առթիվ) …………………………………351

ԳԻՏԱԿԱՆ ԿՅԱՆՔ

Մարգարիտա Քամալյան, Մերի Կիրակոսյան – Երիտասարդ հայ արվեստաբան-

ների գիտական հինգերորդ նստաշրջանը ……………………………………….355

Տիգրան Սիրունյան – ‹‹Ջահուկյանական ընթերցումներ›› հանրապետական գիտա-

կան նստաշրջան` նվիրված Հր. Աճառյանի ծննդյան 135-ամյակին ………….359

ԼՐԱՏՈՒ

ՀՀ ԳԱԱ տարեկան ընդհանուր ժողովը ……………………………………………………362

Հայ գիտնականի հիշատակին (ռուս.) …………………………………………………….363

Գուրգեն Գեղամյան ………………………………………………………………………….365

СОДЕРЖАНИЕ

СТАТЬИ, СООБЩЕНИЯ

I

Юрий Шукурян, Юрий Чилингарян – Выдающийся ученый и гражданин

(к 75-летию со дня рождения академика Радика Мартиросяна) ………………3

Аэлита Долуханян – Прославленный историк, византинист и арменовед Николай Адонц (к 140-летию со дня рождения) ……………………………………….7

Асатур Пашаян – Мхитаристы Вены – проводники науки и культуры

(к 200-летию конгрегации) …………………………………….22

Рубен Саакян – Организация помощи таронским армянам во время первой мировой войны (1916–1917 гг.) ……………………………………………………………….36

Бениамин Маилян – Из истории деятельности Армянского национального совета Грузии (август 1918 г. – февраль 1921 г.) ……………………………………61

Сусанна Ованесян – Страницы публицистической деятельности Туманяна (поэт в эпицентре выборной борьбы и полемики) ………………………………….83

Арцви Унанян – Драматург Левон Шант в панораме армянской драматургии XIX в. – начала XX в. ………………………………………….103

II

Светлана Варданян – Из истории фольклористической мысли тифлисских армян …………………………………………………….119

Лусине Айриян – Из истории литературной обработки армянской народной сказки …………………………………134

Армен Вирабян – Деятельность ереванских ханов в XVII в. по «Хронике» Закария Саркавага Канакерци ……………………………………………………………….143

Мариам Маргарян, Мари Закарян – Вера – источник гуманизма – по

«Книге скорбных песнопений» Григора Нарекаци ……………………………….157

Мгер Хачатрян – Морфолого - семантические формы глаголов, образован-

ных на основе арабских заимствований в айренах и кафах ………………..176

Ирина Дрампян – Торос Рослин. Жизнь и искусство ……………………………………187

Эстер Хемчян – Инициальные и медиальные устойчивые формулы в тавушских сказках ………………………………………206

Рубен Варданян – Борьба за титул «царя царей» в контексте восточной политики Рима I века до н. э. (по нумизматическим, эпиграфическим и нарративным источникам) (на русском языке) ……………………………………..230

Гаянэ Кочарян – Сельское хозяйство Армении в III–I вв. до н. э. ……………….253

Руслан Цаканян – Ассиро-вавилонский конфликт и северные походы Набопаласара …………………………………………………………………………………………..261

Сусанна Меликян – Особенности празднично-ритуальной системы в этнокультурном контексте села Бананц ………………………………………………………..274

ОБСУЖДЕНИЯ

Жорес Хачатрян – К вопросу о колонных залах древней Армении ……………..289

ПУБЛИКАЦИИ

Алвард Газиян – Донесение о деятельности армянских общественных организаций в США (1945–1947 гг.) (на русском языке) ……………………..302

Ваник Вирабян – Документы армянской разведки о военно-политических событиях в Турции (август-ноябрь 1919 г.) (на русском языке) …………..309

Наира Хачатрян – Переписка Христофора Кушнарева и Мартироса

Сарьяна (на русском языке) ………………………………..322

РЕЦЕНЗИИ

Анушаван Закарян – Аргам Айвазян. Эпиграфическое наследие Нахичевана:

т. IV, Гавар Еринджак, т. V, Гавары Нахчаван, Шарур, т. VI,

Гавар Джаук-Шаапонк …………………………………………………………………………….328

Мгер Карапетян – А. Р. Иоаннисян. Неизданные произведения …………………..332

Ануш Тер-Минасян – Мурад Асратян. Армянская раннехристианская архитектура ……………………………………………………………………………………………..334

Астхик Исраелян – Арменуи Степанян. Репатриация XX века в системе армянской идентичности ………………………………………………………………………..337

НАШИ ЮБИЛЯРЫ

Роберт Джиджян (Израиль) – Очевидное невероятное (85-летний юбилей академика Георга Абеловича Брутяна) …………………………………………………..340

Эдик Минасян, Арташес Шахназарян, Петрос Оганесян – Видный армено-

вед (к 70-летию члена-корреспондента НАН РА Бабкена Арутюняна) …347

Кнарик Авагян – Подвижник историографии (к 50-летию члена-корреспондента НАН РА Ашота Мелконяна) ………………………………………..351

НАУЧНАЯ ЖИЗНЬ

Маргарита Камалян, Мери Киракосян – Пятая научная сессия молодых армянских искусствоведов ……………………………………………………………………..355

Тигран Сирунян – Республиканская научная сессия «Джаукяновские

чтения», посвященная 135-летию со дня рождения Гр. Ачаряна ………….359

ХРОНИКА

Общее годичное собрание НАН РА ………………………362

Памяти армянского ученого (на русском языке) ……….363

Гурген Гегамян  ……………………………………………365

CONTENTS

ARTICLES, REPORTS

I

Yuri Shukuryan, Yuri Chilingaryan – Prominent Scientist and Citizen (to academician

Radik Martirossyan’s 75th birth anniversary) ……………………………………………..3

Aelita Dolukhanyan – Famous Historian, Byzantinist and Armenologist Nikolas Adontz

(to the 140th birth anniversary) ……………………………………………………………7

Asatur Pashayan – The Mkhitarists of Vienna as Bearers of Science and Culture (to the 200th anniversary of congregation) ……………………………………………………………..22

Ruben Sahakyan – Organization of Help to Taron Armenians During World War I

(1916–1917) ………………………………………………………………………………36

Beniamin Mailyan – From the History of Activities of Armenian National Council

of Georgia (August 1918 – February 1921) ………………………………………………61

Susanna Hovhannissyan – Pages from   Tumanyan’s Publicistic Activities (the poet in the

midst of the electoral struggle and controversy) …………………………………………83

Artsvi Hunanyan – Playwright Levon Shant in the Panorama of Armenian Dramaturgy

of the 19th c. – at the Beginning of the 20th c. …………………………………………103

II

Svetlana Vardanyan – From the History of the Folk-Lore Thought of the Tiflis Armenians …119

Lousine Hayriyan – From the History of Literary Interpretation of Armenian National Tale ..134

Armen Virabyan – The Activity of Yerevan Khans in the 17th Century in Zakaria Sarkavag Kanakertsi’s “Chronicle” ……………………………………………………………….143

Mariam Margaryan, Mary Zakaryan  – Belief – the Cradle of Humanism by Grigor Narekatsi’s  “Book of Lamentations” …………………………………………………..157

Mher Khachatryan – The Morphological and Semantic Manifestations of the Verbs Formed

by Means of Arabic Borrowings in Hayrens and Kafas ………………………………..176

Irina Drampyan – Toros Roslin. Life and Art …………………………………………………187

Esther Khemchyan – Initial and Medial Stable Formulas in Tavush Tales ……………………206

Ruben Vardanyan – The Fight for the “King of Kings” Title in the Context  of Rome’s

Eastern Policy in the 1st Century B. C. ( on numismatic, epigraphic and narrative

sources) (in Russian) ……………………………………………………………………230

Gayane Kocharyan – The Agriculture of Armenia in the 3rd–1st Centuries B. C. ……………253

Ruslan Tsakanyan – The Assyrian-Babylonian Conflict and the Northern Campaigns of Nabopolassar ……………………………………………………………………………261

Susanna Melikyan – Holiday and Ritual System Peculiarities in the Ethno-Cultural Context

of the Village of Banants ………………………………………………………………..274

DISCUSSIONS

Zhores Khachatryan – To the Question of Ancient Armenian Columned Halls  …………….289

PUBLICATIONS

Alvard Ghaziyan – A Report on the Activities of Armenian Public Organizations in the USA  (1945–1947) (in Russian) ……………………………………………………………….302

Vanik Virabyan – Documents of Armenian Secret Service on Military-Political Events

in Turkey (August–November 1919)  (in Russian) ……………………………………..309

Naira Khachatryan – Correspondence of Christopher  Kushnaryov and Martiros Saryan

(in Russian) ………………………………………………………………………………322

BOOK REVIEWS

Anushavan Zakaryan –Argam Ayvazyan. Epigraphic Inheritance of Nakhijevan: v. 4,

Province of Yernjak, v. 5, Provinces of Nakhchavan, Sharur, v. 6, Province

of Chahuk-Shahaponk …………………………………………………………………..328

Mher Karapetyan – A. R. Hovhannissyan.  Unpublished Works ……………………………..332

Anush Ter-Minassyan – Murad Hasratyan. Early Christian Architecture of Armenia ……….334

Astghik Israyelyan – Armenuhi Stepanyan. Repatriation of the 20th Century in the System

of Armenian Identity ……………………………………………………………………337

OUR JUBILEES

Robert Jijyan (Israel) – Obvious is Unbelievable (academician Georg A. Brutyan’s 85th

birth anniversary) ………………………………………………………………………340

Edik Minassyan, Artashes Shahnazaryan, Petros Hovhannissyan – Celebrated

Armenologist  (to corresponding member of NAS RA  Babken Harutyunyan’s

70th birth anniversary) ………………………………………………………………….347

Knarik Avagyan – A Devotee of Historiography  (to corresponding member of NAS RA

Ashot Melkonyan’s 50th birth anniversary) …………………………………………….351

SCIENTIFIC LIFE

Margaret Kamalyan, Mary Kirakossyan –  The Fifth Scientific Sesson of Young Armenian  Art-Critics ……………………………………………………………………………….355

Tigran Sirunyan – “Jahukyan Readings” Republican Scientific Session on Hr.

Acharyan’s 135th birth anniversary ……………………………………………………359

NEWS

Annual General Assembly of NAS RA ……………………………………………………….362

In Memory of Armenian Scholar (in Russian) ………………………………………………….363

Gurgen Geghamyan …………………………………………………………………………….365